1 juli 2016

Vlaanderen zet in op waardering en ondersteuning van mantelzorgers

 

Om mantelzorgers beter te ondersteunen, maakt Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, een plan klaar dat zoveel mogelijk aan de noden van de mantelzorger tegemoetkomt. De focus van het plan ligt op toegankelijke informatieverstrekking, ondersteuning op maat van de mantelzorger en een goede relatie met professionele zorgverstrekkers. Twee onderzoeken naar de behoeften van de mantelzorgers liggen mee aan de basis van het plan.

Eerste Vlaams mantelzorgplan: 110 actiepunten
Meer dan één op vier Vlamingen verleent zorg of biedt hulp op niet professionele basis. In vele gevallen gaat het om mantelzorg waarbij een naaste de ondersteuning opneemt voor een familielid of kennis met een concrete zorgnood. Het gaat dan bijvoorbeeld om hulp bij het huishouden, emotionele steun, dagtoezicht, persoonsverzorging. Jo Vandeurzen: “Voor het eerst is in Vlaanderen een globaal plan opgesteld om dit enorm maatschappelijk kapitaal, te erkennen en in te zetten op goede ondersteuning. We formuleren in het plan meer dan 100 actiepunten waarmee we inzetten op de kwaliteit van leven van de mantelzorgers en dus ook op de kwaliteit van leven van de zorgbehoevende.”

Het mantelzorgplan is opgebouwd rond 4 grote thema’s:

  • Maatschappelijke erkenning en waardering van mantelzorgers
  • Ondersteuning op maat
  • Samenwerking tussen informele en professionele zorg
  • Jonge mantelzorg

Onderzoek
Aan het plan gingen twee onderzoeken vooraf. Het onderzoek ‘Sporen naar duurzame mantelzorg’ geeft aan dat 67% van de geregistreerde mantelzorgers zich eerder goed voelt bij de mantelzorgsituatie. 42% geeft aan zich belast te voelen. Mantelzorgers hebben minder sociale contacten dan de rest van de bevolking. Bij intensieve mantelzorg en in de oudere leeftijdsgroepen zijn meer vrouwen betrokken.
In een apart onderzoek werd gepeild naar de specifieke situatie van jonge mantelzorgers.

Enkele bevindingen:

  • Zou mantelzorg opnieuw opnemen: 93%
  • Vindt het vanzelfsprekend te mantelzorgen: 80%
  • Weet niet waar terecht voor hulp of voorzieningen: 25%
  • Biedt dagelijks zorg en doet vier verschillende zorgtaken: 75%
  • Voelt zich (erg) belast: 40%
  • Geeft aan dat combinatie werk-mantelzorg (zeer) zwaar is: 50%
  • Geeft aan geen betaalde job te hebben omwille van mantelzorg: 20%
  • Beschikt over betaald werk: 44%

>>Bron: Sporen naar duurzame mantelzorg, departement WVG, 2016.

Expertisepunt en toegankelijke informatie voor elke mantelzorger
Het plan vertrekt van een brede definitie van mantelzorg. Goede Informatie bieden betekent maatwerk. Bijzondere aandacht gaat naar kwetsbare groepen zoals de oudere mantelzorger, mantelzorgers met een migratieachtergrond, zorg voor mensen met psychische problemen en mantelzorgers in kansarmoede.

Met de mantelzorgverenigingen zal werk gemaakt worden van een Vlaams expertisepunt mantelzorg waar alle informatie die mantelzorgers aanbelangen laagdrempelig ontsloten wordt.
In de uitwerking van het geïntegreerd breed onthaal krijgt, samen met de diensten maatschappelijk werk, het OCMW en het CAW, mantelzorg een plaats. Jo Vandeurzen: “Zo zorgen we in elke gemeente voor een laagdrempelige toegang tot informatie voor elke mantelzorger. Uit het onderzoek ‘Sporen naar duurzame mantelzorg’ bleek dat 60% van de mantelzorgers nood heeft aan informatie over voorzieningen en tegemoetkomingen. Sommige kwetsbare groepen, in het bijzonder kansarmen en personen met een migratieachtergrond, vinden niet altijd de weg naar de nodige informatie. We willen dan ook met deze doelgroepen, diensten maatschappelijk werk, OCMW en CAW en alle zorgactoren op lokaal niveau stappen zetten om deze mantelzorgers proactief en vindplaatsgericht te kunnen bereiken.”

Ondersteunen van mantelzorgers
De diverse groep mantelzorgers vereist een divers pallet aan ondersteuningsmogelijkheden. Zorgbehoevenden kunnen met de zorgverzekering ook hun mantelzorger ondersteunen. Een goed uitgebouwd professioneel zorgaanbod en de aandacht voor buurtgerichte steun moet mantelzorgers de nodige tijd voor zichzelf bieden. Jo Vandeurzen: “Het versterken van mantelzorg houdt ook het versterken van het professionele zorg- en ondersteuningsaanbod in.”

Samenwerking met federaal
Een globale ondersteuning van mantelzorgers vergt een goede samenwerking met de federale overheid. De meerderheid van de mantelzorgers bevindt zich in de beroepsactieve leeftijd. De combinatie werk en gezin moeten mantelzorgers dus eveneens ondersteuning kunnen krijgen. Hiervoor wordt afgestemd met federaal minister van Werk, Kris Peeters. Zo wordt het zorgverlof mee opgenomen in het plan ‘werkbaar en wendbaar werk’ (WWW) en komt er aandacht voor een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. De uitwerking van een sociaal statuut van de mantelzorger valt onder de bevoegdheden van federaal minister van Sociale zaken, Maggie De Block, met wie we tevens overleg voorzien.

Mantelzorger en professionele zorg
De relatie tussen de mantelzorgers en de professionele zorg kent een dubbele invalshoek. Enerzijds moet de mantelzorger aanzien worden als een volwaardige zorgpartner in een goed afgestemd zorgplan, anderzijds is het de verwachting dat de professionele zorg oog heeft voor de mogelijke noden en ondersteuning van de mantelzorgers. Daarom wordt ingezet op overleg en sensibilisatie van alle zorgactoren om de mantelzorgers hun plaats te geven.

Specifieke aandacht voor jonge mantelzorgers
Onder jonge mantelzorgers worden kinderen en jongeren tot 24 jaar verstaan die opgroeien in een gezinssituatie met bijzondere zorgnoden. Samen met de betrokken sectoren wordt gewerkt aan een betere bekendmaking en ondersteuningsmogelijkheden in de context van de jonge mantelzorgers, bijvoorbeeld in het onderwijs, de Huizen van het Kind, jeugdwerk en de jeugdhulp.

Budgettaire integratie
Budgettair kan het volgende opgemerkt: voor de uitkeringen in het kader van de  huidige zorgverzekering en de tegemoetkoming hulp aan bejaarden (THAB) volgen de budgetten de behoefte, met name de groei van het aantal rechthebbenden. Vanaf 1 september 2016 voeren we ook geleidelijk aan het basisondersteuningsbudget (BOB) voor personen met een beperking in (300 euro per maand). Voor andere onderdelen van het plan maken we verder werk van uitbreiding en financiële incentives, ook de volgende jaren (o.a. in de gezinszorg, voor kortverblijf (+478 plaatsen tot 2018 in afgeleverde erkenningen), investeringen in infrastructuur van dienstencentra, rechtstreeks toegankelijke hulp voor mensen met een beperking, ...).

>> Het ontwerp van het Mantelzorgplan wordt nu voor advies voorgelegd aan SAR, SERV, VLOR en Ambrassade.

Tags: 
BijlageGrootte
Vlaams Mantelzorgplan.pdf1.44 MB