12 maart 2018

Onlinehulpverlening actief inzetten voor betere geestelijke gezondheid

 

Geestelijke gezondheidszorg wint de laatste jaren aan belang. Eén van de redenen is het grote aantal mensen met psychische problemen in Vlaanderen en dit aantal lijkt nog toe te nemen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kampt bijvoorbeeld 1 op 5 jongeren met geestelijke gezondheidsproblemen. Wetenschappelijk onderbouwde online tools zijn de nieuwste hulpmiddelen die steeds belangrijker worden. Vlaams minister Jo Vandeurzen zet deze, passend in het Actieplan Geestelijke Gezondheid, in om de geestelijke gezondheidszorg te versterken. Depressiehulp.be is het nieuwste hulpmiddel in de reeks. De komende week wijden De Madammen op Radio 2 elke dag een reportage aan een aspect van online hulpverlening.

‘Fit in je hoofd, Goed in je vel’ voor iedereen
Voorbeeld van een online module waar de Vlaming zelf mee aan de slag kan, is ‘Fit in je Hoofd, Goed in je vel’ van het VIaams Instituut Gezond Leven. Aan de hand van 10 stappen, zoals ‘gun jezelf rust’, ‘praat erover’ en ‘hou je hoofd boven water’ kan iedereen eenvoudige en leuke oefeningen maken om steviger in het leven te staan. Het online coaching platform www.fitinjehoofd.be bevat eveneens een test waarmee de gebruiker kan onderzoeken hoe het met zijn/haar veerkracht is gesteld. Op basis daarvan wordt advies op maat aangeboden en worden specifieke opdrachten en oefeningen aangeboden. Het instrument is vooral bedoeld voor mensen die zich goed in hun vel voelen en dit gevoel willen vasthouden of voor degenen die in een dipje zitten en zichzelf willen versterken. Wiens veerkracht laag is, wordt doorverwezen naar professionele hulpverlening. Naast de website bestaat er nu ook een mobiele app die verbonden is met je persoonlijke profiel op de website.

“De hoge bezoekersaantallen doen ons vaststellen dat ‘Fit in je hoofd’ positief wordt onthaald. 103.801 Vlamingen hebben in 2017 147.405 sessies opgestart op de website. Aan de slag gaan met de tool leidt tot een stijging in veerkracht. Via het online coachingplatform en de ondersteunende app van Fit in je Hoofd kan iedereen op een laagdrempelige manier werken aan zijn/haar vermogen om met dagelijkse stressoren en tegenslagen om te gaan, wat een belangrijke indicator is voor levenskwaliteit”, aldus Veerle Soyez van het Vlaams Instituut Gezond Leven.
 
Ook voor jongeren
Voor de jongeren tussen 12 en 16 jaar is de website www.noknok.be pas vernieuwd. Het is dé site voor jongeren die zich goed in hun vel willen voelen. Jongeren kunnen hun veerkracht versterken aan de hand van info, opdrachten en tips. ‘Hoe bouw je een positief zelfbeeld op?’, ‘hoe stel je grenzen?’, ‘hoe zoek je steun bij vrienden en op welke manier ontspan je je?’, zijn de ’kernvragen waarop ze een antwoord krijgen. De website moedigt jongeren ook aan om te praten over hun problemen. Op de NokNok-wall kunnen de jongeren via een eigen ‘avatar’ hun verhaal delen met anderen.

In 2017 bezochten 30.038 Vlaamse jongeren de website van NokNok. Zij startten 37.450 sessies op waaruit blijk dat de site in de smaak valt en dat jongeren het waarderen om hun verhaal te kunnen delen.

En jongvolwassenen
De #Leefzonderfilter-campagne die Vlaams minister Jo Vandeurzen samen met Nora Gharib in januari 2018 voorstelde, richt zich tot jongvolwassenen. “In ons beleid hebben we bijzondere aandacht voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen met geestelijke gezondheidsproblemen”, zegt Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. “Preventie, zelfzorg en hulpverlening staan daarin centraal en moeten op elkaar aansluiten. Met deze campagne willen we jongeren tonen dat op sociale media niet alles zo perfect is als het soms lijkt. En hen een paar tips aanreiken om mentaal sterker te staan.”

Dankzij de social media clips werden 376.474 jongeren bereikt. Dat komt overeen met ongeveer 70% van de doelgroep.
 
Voorkomen van zelfdoding: Think Life
De zelfhulpcursus Think Life is een relatief nieuwe tool binnen het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie. Think Life heeft als doel mensen beter te leren omgaan met zelfmoordgedachten. De cursus is opgebouwd uit zes modules die zelfstandig en in eigen tempo doorlopen kunnen worden. De online zelfhulpcursus werd oorspronkelijk ontwikkeld aan de Vrije Universiteit Amsterdam en werd door het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP) aan de Universiteit Gent aangepast voor gebruik in Vlaanderen en onderzocht op effectiviteit.

Prof. dr. Gwendolyn Portzky (VLESP): “Uit de resultaten van de Vlaamse studie naar het effect van Think Life blijkt dat de tool effectief is in het verminderen van suïcidale gedachten. Daarnaast toont de studie aan dat Think Life leidt tot een afname van depressieve klachten, hopeloosheid, piekeren en angst. Deze significant positieve resultaten hebben ertoe geleid dat Think Life is ingebed als een zelfhulptool in Zelfmoord1813.be, het online platform voor de preventie van zelfdoding in Vlaanderen. Think Life vult hiermee het bestaande aanbod, namelijk enerzijds die tussen de telefonische en online crisishulp en anderzijds de face-to-face hulpverlening, aan.”

Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin: “De resultaten van dit onderzoek zijn van groot belang aangezien Think Life nu als evidence-based methodiek in Vlaanderen wordt ingebed in Zelfmoord1813 en anoniem en gratis kan worden gebruikt door iedereen die op dit digitale platform komt. Sinds begin september 2016 schreven zich reeds een 1.000-tal mensen in op de online zelfhulpcursus. Het centrale digitale platform Zelfmoord1813.be kent ook elk jaar meer bezoekers met 169.919 bezoekers in 2017.”

Voorkomen en behandelen van depressies: depressiehulp.be
www.depressiehulp.be bestaat uit drie delen. Ten eerste is er een informatiegedeelte: hier worden burgers geïnformeerd over wat depressie is door middel van informatie over de herkenbare kenmerken, een zelftest en positieve herstelverhalen van mensen die een depressie hebben overwonnen. Er worden mogelijkheden voor herstel aangereikt en ook de omgeving van mensen met depressie kan er terecht voor info.
Ten tweede is er de online begeleidingsmodule voor cliënten die reeds in begeleiding zijn in een CGG. Deze vorm van begeleiding vervangt enkele face-to-face gesprekken bij de psycholoog of therapeut. De begeleidingsmodules die een cliënt doorloopt worden wel opgevolgd door een hulpverlener. Hersteldeskundige Tanja verwoordt het als volgt: “De rol van de hulpverlener blijft heel belangrijk, maar de dingen die cliënten zelf in handen krijgen waardoor ze sterker worden en voelen dat ze zelf iets hebben gerealiseerd, is ook heel belangrijk. Dat maakt deel uit van het herstelgericht denken waar ik sterk in geloof.”
Tot slot is er het online zelfhulpprogramma, hiermee kunnen mensen met depressieve gevoelens zelfstandig aan de slag. Op dit moment richt www.depressiehulp.be zich exclusief tot +18-jarigen, er zijn plannen om deze tool ook voor jongeren te ontwikkelen.

De website depressiehulp.be kreeg sinds de lancering in oktober 2017 tot nu ongeveer 81.000 bezoekers, er waren in die periode iets minder dan 200 aanmeldingen voor de zelfhulp en 260 blended begeleidingen (combinatie van onlinehulp met face-to-face-begeleiding) werden opgestart. Bij online zelfhulp bij depressieve klachten rapporteren onderzoeken zeer uiteenlopende resultaten. Bij geselecteerde groepen die 'lichte' klachten vertonen kunnen tot 60% van de deelnemers verbetering vertonen.

Verslavingszorg: een waaier van instrumenten
In alle wetenschappelijke onderzoeken – nog geen specifiek onderzoeksopzet in Vlaanderen – komt tot uiting dat begeleiding bij online behandeling veel betere resultaten oplevert dan zelfhulp, zeker op langere termijn. Een aantal voordelen hierbij zijn dat deelnemers ook thuis aan de slag kunnen en dat 24 uur op 24. Onlinehulp is bovendien laagdrempelig en biedt ruimere mogelijkheid tot zelfreflectie. Naast de talrijke bezoekers blijkt Alcoholhulp ook doelgroepen te bereiken die ondervertegenwoordigd zijn bij de klassieke hulpverlening, namelijk vrouwen (50% van de deelnemers), werkenden, hoger opgeleiden en 50-plussers.

  • Alcoholhulp.be in 2017: meer dan 1 miljoen bezoekers
    • Hierbij waren er 1.322 aanmeldingen voor de zelfhulp, 677 voor de begeleiding en 119 blended begeleidingen werden opgestart.
  • Cannabishulp.be in 2017: 110.788 bezoekers
    • 114 aanmeldingen voor de online begeleiding.
  • Drughulp.be in 2017: 62.000 bezoekers
    • 65 aanmeldingen voor de zelfhulp en 92 voor de begeleiding.
  • Gokhulp.be in 2017: 116.376 bezoekers
    • Bij Gokhulp 200 aanmeldingen voor de zelfhulp en 80 voor de begeleiding.

Wat alcoholproblemen betreft blijkt uit internationaal onderzoek dat online zelfhulp effectief kan zijn voor 15 à 30% van de deelnemers. Dat is relatief gezien een goed resultaat, omdat de investering in dergelijke interventies eerder klein is omdat er geen personeelskosten mee gemoeid zijn. Online hulp met begeleiding door een hulpverlener is tweemaal zo effectief dan zelfhulp en de resultaten blijven nadien ook beter aanhouden.

Een beperkt onderzoek bij Alcoholhulp liet zien dat bij deelnemers, die een volledig traject met online begeleiding volgden, het alcoholgebruik significant daalde van gemiddeld 36 glazen per week tot gemiddeld 6 glazen. Bijna 50% van deze deelnemers stopte volledig met drinken.

Knooppunt-online
Overkoepelend is er het platform Knooppunt-online om de toename aan initiatieven die onlinehulpverlening bieden in zo goed mogelijke banen te leiden, de instrumenten te doen sporen en complementair te houden.

 

Volg mij ook via

Volg mij op Flickr

Agenda

zaterdag, 26 mei 2018
zondag, 27 mei 2018
zondag, 27 mei 2018