26 oktober 2016

Bevolkingsonderzoeken naar kanker: tijdig opsporen blijft belangrijk, met oog voor kwaliteit

 

Vlaams minister Jo Vandeurzen stelt vandaag samen met het Centrum voor Kankeropsporing het jaarrapport 2016 voor. De kwaliteit van de bevolkingsonderzoeken is opnieuw verbeterd. Voor borstkanker zijn er minder onterechte doorverwijzingen en snellere opvolgonderzoeken. De screenings naar baarmoederhalskanker en dikkedarmkanker slagen erin meer kankers in een vroeg stadium te vinden. De Vlaamse overheid wil nog meer acties naar doelgroepen die nu onvoldoende deelnemen en nog meer inzetten op snellere en correcte opvolgonderzoeken.

Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Jo Vandeurzen: “Dankzij onze Bevolkingsonderzoeken Borst-, Dikkedarm- en Baarmoederhalskanker kiezen meer dan 500.000 Vlamingen er jaarlijks voor om zich te laten onderzoeken. We zien dat die onderzoeken erin slagen mogelijke kankers in een vroeg stadium op te sporen, zodat de mensen een betere genezingskans hebben. Maar we moeten blijven zoeken naar manieren om nog meer mensen te bereiken en om de kwaliteit van de onderzoeken permanent te verbeteren.” 

De belangrijkste cijfers uit het jaarrapport vindt u onderaan dit bericht.

Bevolkingsonderzoek Borstkanker: deelnamegraad nog niet bereikt, minder onterechte doorverwijzingen en snellere opvolging bij afwijkende resultaten

Het Bevolkingsonderzoek Borstkanker is er voor vrouwen tussen 50 en 69 jaar zonder symptomen. Vrouwen met symptomen of verhoogd risico laten zich beter onderzoeken door hun specialist in het ziekenhuis, het zogenaamde ‘diagnostisch circuit’.

Directeur van het Centrum voor Kankeropsporing, Dr. Patrick Martens: “Het aantal vrouwen dat na een bevolkingsonderzoek wordt doorverwezen voor verder onderzoek en waar niets aan de hand blijkt te zijn, is verder gedaald. We slagen er dus in om steeds correcter door te verwijzen en minder vrouwen onnodig ongerust te maken. En dat zonder dat het aantal kankers dat ontstaat tussen twee onderzoeken toeneemt, dus zonder dat we inboeten aan kwaliteit van de opsporing.”

Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker: extra sensibilisering voor vrouwen +55 jaar is nodig

Voor vrouwen van 25 tot 64 jaar is het aangewezen om zich driejaarlijks te laten screenen voor baarmoederhalskanker d.m.v. een baarmoederhalsuitstrijkje. Vrouwen die zich niet of niet tijdig laten screenen, maar voor wie een onderzoek wel aangewezen is, krijgen een uitnodigingsbrief.

Dr. Patrick Martens: “We zien in onze cijfers dat we met het bevolkingsonderzoek meer potentiële baarmoederhalskankers in een vroeg stadium opsporen, wat de kans op genezing en minder ingrijpende behandeling verhoogt. Bij de vrouwen tussen 55 en 64 laat slechts 1 op de 2 zich tijdig screenen, hen moeten we beter bereiken.”

Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker: grote deelname, kankers worden voldoende opgespoord, nazorg kan beter

Mannen en vrouwen van 56 t.e.m. 74 jaar krijgen om de 2 jaar een stoelgangtest (iFOBT) thuis opgestuurd. Die kunnen ze gratis terugsturen naar een labo voor onderzoek op dikkedarmkanker. In 2015 werd de volledige doelgroep van 56 t.e.m. 74-jarigen een eerste keer uitgenodigd en kreeg een deel ook al een 2de uitnodiging.

Dr. Patrick Martens: “De cijfers tonen duidelijk aan dat het bevolkingsonderzoek meer dikkedarmkankers opspoort in een vroeg stadium en dus met een betere genezingskans. Maar nog te veel mensen krijgen daarna geen of niet het beste vervolgonderzoek, zijnde een coloscopie, of moeten te lang wachten op dat vervolgonderzoek. We onderzoeken in overleg met de gastro-enterologen waaraan dit ligt en hoe hieraan kan verholpen worden.”

Verbeteracties:

  • Om de mensen beter te informeren start vanaf januari 2017 het nieuwe sensibilisatieplan van het Centrum voor Kankeropsporing met volledig vernieuwd informatiemateriaal.
  • Voor het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker en Baarmoederhalskanker kan men reeds zijn eigen deelname en toekomstige uitnodiging raadplegen via de Patiënt Health Viewer. Voor het Bevolkingsonderzoek Borstkanker zal dit raadpleegbaar zijn vanaf eind november 2016.
  • Het Centrum voor Kankeropsporing zal de reden voor niet-deelname verder onderzoeken en initiatieven voorstellen.
  • Om vrouwen die nog nooit deelnamen aan het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker te bereiken, is een onderzoek lopend waarbij de vrouwen zelf een staal afnemen via de zelfafnametest. Begin 2017 worden de resultaten bekendgemaakt.
  • De inwoners van het tweetalig gebied Brussel-hoofdstad die willen deelnemen aan het Vlaams Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker kunnen een testkit aanvragen bij het Centrum voor Kankeropsporing via mail of het gratis nummer 0800 60 160.
  • Vanaf eind 2016 zullen vrouwen die geen screeningsmammografie meer nodig hebben, niet meer uitgenodigd worden voor het Bevolkingsonderzoek Borstkanker.
  • Voor het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker zal de staalafnemer gecontacteerd worden als er geen vervolgonderzoek gebeurt.
  • Voor het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker worden de oorzaken voor geen vervolgonderzoek onderzocht en zullen huisartsen opnieuw geïnformeerd worden dat enkel een coloscopie aangewezen is bij een afwijkend screeningsresultaat, niet een controlestoelgangstest.

Cijfers borstkanker

  • 406.913 vrouwen kregen in 2015 een uitnodiging om zich te laten onderzoeken op borstkanker) Iets minder dan 200.000 vrouwen lieten zich onderzoeken via het Bevolkingsonderzoek Borstkanker.
  • 49% van de vrouwen die een uitnodiging kregen, lieten zich ook onderzoeken.
  • 36% van de doelgroep wordt nog niet bereikt, rekening houdend met het aantal vrouwen dat zich laat onderzoeken buiten het bevolkingsonderzoek of niet hoeven deel te nemen, bv. wegens in behandeling.
  • Meer dan 90% van de onderzochte vrouwen krijgt binnen 16 dagen het resultaat van het onderzoek (norm = 21 dagen).
  • In 2014 kreeg 92% van de vrouwen met een afwijkende mammografie binnen de 2 maanden een verder onderzoek.
  • Bij de vrouwen die na verder onderzoek een behandeling moesten krijgen, gebeurde dat bij 72% binnen de maand, en voor 89% binnen de 2 maanden.

Cijfers baarmoederhalskanker:

  • In 2015 werden er 252.762 brieven verstuurd.
  • 28% van de uitgenodigde vrouwen liet zich na de brief onderzoeken.
  • Van de volledige doelgroep laat 60% zich screenen, met of zonder uitnodigingbrief.
  • Bij vrouwen van 55-64 jaar laat slechts 50% zich tijdig screenen.
  • 6,6% van de uitstrijkjes is afwijkend.
  • Screenen spoort meer kankers op in een vroeg stadium: 76% tegenover 41%.

Cijfers dikkedarmkanker:529.767 personen kregen een stoelgangtest opgestuurd.

  • 51% van hen stuurden hun staal terug.
  • 36% van de doelgroep is nog niet bereikt, rekening houdend met het aantal mannen en vrouwen dat zich laat onderzoeken buiten het bevolkingsonderzoek of niet hoeven deel te nemen, bv. wegens in behandeling.
  • Bij 7,5% (20.478 personen) van de onderzochte stalen werd een afwijkend resultaat gevonden.
  • Bij 82% van die afwijkende resultaten volgde een volledige coloscopie (kijkonderzoek van de dikke darm). Bij 25% van de personen gebeurde dit binnen de 33 dagen (EU norm 90%).
  • Dus bij 18% (voorlopige cijfers) was er geen of een niet optimaal vervolgonderzoek (enkel een controle stoelgangtest).